Ja, een rechter kan je de rijbevoegdheid ontzeggen zonder dat je ooit bent aangehouden. De ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM) is een strafrechtelijke sanctie die de rechter oplegt bij een veroordeling, ongeacht of er eerder een rijbewijs is ingevorderd. Dit kan dus ook als je pas weken of maanden later een dagvaarding ontvangt voor een verkeersdelict. Hieronder lees je hoe dat werkt, welke overtredingen dit risico meebrengen en wat je kunt doen.
Hoe kan een rechter je rijbewijs afnemen zonder aanhouding?
Een rechter legt een ontzegging van de rijbevoegdheid op als onderdeel van een strafrechtelijke veroordeling, niet als politiemaatregel op straat. Invordering van het rijbewijs kan alleen op heterdaad plaatsvinden. Maar als je later wordt gedagvaard voor een verkeersdelict, kan de rechter bij een veroordeling alsnog een OBM opleggen, ook als er nooit een rijbewijs is ingenomen.
De procedure verloopt dan via een dagvaarding. Je ontvangt een oproep om voor de rechter te verschijnen, of je krijgt eerst een strafbeschikking van het Openbaar Ministerie. Let op: een strafbeschikking is geen gewone boete. Het is een aantekening op je strafblad en wordt door de overheid gelijkgesteld aan een rechterlijke veroordeling. Als de zaak voor de rechter komt, kan die naast een boete of taakstraf ook een OBM opleggen.
Zaken over verkeersstrafrecht verlopen via twee routes: overtredingen zoals snelheidsovertredingen komen voor de kantonrechter, misdrijven zoals rijden onder invloed of het veroorzaken van een verkeersongeval komen voor de politierechter of de meervoudige kamer.
Welke overtredingen kunnen leiden tot een rijontzegging achteraf?
Een ontzegging van de rijbevoegdheid achteraf kan worden opgelegd bij elk verkeersdelict waarbij de rechter dit passend acht. In de praktijk zijn dit de meest voorkomende situaties:
- Rijden onder invloed (art. 8 WVW) — ook bij een eerste overtreding kan de rechter een OBM opleggen, zeker bij hogere alcoholwaarden
- Gevaarlijk rijgedrag (art. 5a WVW) — roekeloos rijden dat anderen in gevaar brengt
- Veroorzaken van een verkeersongeval (art. 6 WVW) — zeker als er letsel of dood in het spel is; dit soort zaken belandt vaak bij de meervoudige kamer
- Ernstige snelheidsovertredingen — bij forse overschrijdingen kan de rechter naast een boete ook een OBM overwegen
- Doorrijden na een aanrijding (art. 7 WVW)
Bij rijden onder invloed geldt bovendien dat naast de strafrechtelijke procedure ook een separate CBR-procedure kan lopen. Het CBR beoordeelt je rijgeschiktheid volledig onafhankelijk van de uitkomst van de strafzaak en kan eigen maatregelen opleggen. Die twee trajecten staan los van elkaar.
Wat is het verschil tussen rijbewijsinvordering en een rijontzegging?
Rijbewijsinvordering is een politiemaatregel die alleen op heterdaad kan worden toegepast. Een ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM) is een strafrechtelijke sanctie die de rechter oplegt bij een veroordeling. Dit zijn twee fundamenteel verschillende instrumenten met elk hun eigen procedure.
Bij een invordering neemt de politie je rijbewijs ter plekke in. Daarna heeft de officier van justitie tien kalenderdagen om te beslissen of het rijbewijs wordt ingehouden of teruggegeven. Zodra je rijbewijs is ingevorderd of zodra een vordering tot overgifte is gedaan, geldt onmiddellijk een rijverbod op grond van art. 9 WVW. Rijden daarna is een misdrijf.
Een OBM volgt pas later, na een veroordeling door de rechter. Als je rijbewijs eerder was ingevorderd, wordt de periode van inhouding in mindering gebracht op de opgelegde OBM. Was er geen invordering, dan begint de OBM te lopen vanaf de datum van de uitspraak. De rechter kan ook een geheel of gedeeltelijk voorwaardelijke OBM opleggen, waarbij je rijbewijs niet direct wordt ingeleverd maar de ontzegging boven je hoofd hangt als stok achter de deur.
Hoe lang duurt een rijontzegging die de rechter oplegt?
De duur van een door de rechter opgelegde ontzegging van de rijbevoegdheid hangt af van het delict, de ernst ervan en eventuele recidive. Er is geen wettelijk maximum. In de praktijk lopen OBM’s uiteen van enkele weken bij lichtere overtredingen tot meerdere jaren bij ernstige misdrijven met dodelijke afloop.
Rechters en het OM hanteren oriëntatiepunten (LOVS-richtlijnen) als uitgangspunt. Bij rijden onder invloed met een relatief lage alcoholwaarde en geen strafblad kan de OBM beperkt blijven. Bij recidive, hoge alcoholwaarden of een ernstig ongeluk loopt de duur snel op. De rechter weegt ook mee of je het rijbewijs beroepsmatig nodig hebt, maar dat is geen garantie voor een kortere duur.
Meer informatie over de verschillende rechtsgebieden binnen het strafrecht vind je op onze overzichtspagina.
Kan een advocaat een rijontzegging nog voorkomen na dagvaarding?
Ja, een advocaat kan na ontvangst van een dagvaarding nog veel betekenen. Een dagvaarding betekent niet dat een OBM onvermijdelijk is. Er zijn meerdere strategieën mogelijk, afhankelijk van de feiten en omstandigheden van jouw zaak.
Een advocaat kan de bewijspositie analyseren: is het bewijs rechtmatig verkregen, zijn er procedurele fouten gemaakt, kloppen de metingen? Daarnaast kan een advocaat bij de zitting pleiten voor een lagere straf, een geheel voorwaardelijke OBM of een andere sanctie. Rechters en officieren van justitie waarderen het juist als iemand zijn zaak serieus neemt en professionele bijstand inschakelt. Het idee dat een advocaat het er alleen maar erger op maakt, klopt niet.
Heb je al een strafbeschikking ontvangen in plaats van een dagvaarding? Dan kun je daartegen verzet instellen, waarna de zaak alsnog voor de rechter komt. Ook daarin sta je er niet alleen voor.
Wat moet je doen als je een dagvaarding ontvangt voor een rijdelict?
Ontvang je een dagvaarding voor een rijdelict, dan zijn dit de stappen die je het beste zo snel mogelijk zet:
- Lees de dagvaarding goed door — let op de zittingsdatum, het ten laste gelegde feit en de locatie van de rechtbank
- Schakel direct een advocaat in — hoe eerder, hoe meer tijd er is om de zaak goed voor te bereiden
- Verzamel relevante documenten — denk aan het proces-verbaal, correspondentie met politie of OM, en bewijs van persoonlijke omstandigheden
- Verschijn op de zitting — niet verschijnen zonder geldige reden werkt in je nadeel
- Laat je vertegenwoordigen — bij misdrijven heb je recht op bijstand van een advocaat; gebruik dat recht
De uitkomst van een strafzaak hangt altijd af van de individuele omstandigheden. Wat in een vergelijkbare zaak werkte, hoeft in jouw situatie niet hetzelfde resultaat op te leveren. Raadpleeg daarom altijd een gespecialiseerde advocaat voordat je beslissingen neemt.
Hoe wij helpen als je een dagvaarding hebt ontvangen voor een rijdelict
Als je een dagvaarding hebt ontvangen voor een verkeersdelict, of als je bang bent dat een OBM eraan komt, dan helpen we je direct verder. Geen afwachten, geen vage beloftes. Dit is wat we concreet voor je doen:
- We beoordelen de dagvaarding en analyseren de bewijspositie
- We adviseren je over de kansen op het voorkomen of beperken van een ontzegging van de rijbevoegdheid
- We bereiden je voor op de zitting en treden op als jouw advocaat bij de rechter
- We kijken of gefinancierde rechtsbijstand mogelijk is, zodat de kosten geen drempel zijn. De eigen bijdrage begint vanaf 188 euro voor een volledige zaakbehandeling
- We zijn bereikbaar via telefoon en WhatsApp, ook in het weekend, omdat dit soort situaties zich niet aan kantooruren houdt
Het eerste gesprek is vrijblijvend en kosteloos. Je kunt direct bellen of een bericht sturen. Bekijk ons team van strafrechtadvocaten of neem direct contact met ons op voor een gratis kennismakingsgesprek.
