Na een uitspraak waarbij een ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM) is opgelegd, gaat die ontzegging in op het moment dat de uitspraak onherroepelijk is geworden. Dat betekent: niet direct na de zitting, maar pas nadat de beroepstermijn is verstreken of het hoger beroep is afgerond. De tijd dat je rijbewijs al was ingevorderd vóór de uitspraak, telt in de meeste gevallen mee. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over hoe een OBM in de praktijk werkt.
Moet je je rijbewijs direct na de uitspraak inleveren?
Nee, niet direct na de zitting. Een ontzegging van de rijbevoegdheid gaat pas in op het moment dat de uitspraak voor tenuitvoerlegging vatbaar is geworden. Dat is het geval als de uitspraak onherroepelijk is, of als het openbaar ministerie de strafbeschikking of het vonnis ten uitvoer legt nadat de beroepstermijnen zijn verstreken.
In de praktijk werkt het als volgt. Na de zitting heb je als verdachte het recht om in hoger beroep te gaan. Zolang je dat doet, of zolang de beroepstermijn nog loopt, is de uitspraak nog niet onherroepelijk. Pas daarna begint de OBM feitelijk te lopen.
Houd er wel rekening mee dat als je rijbewijs al was ingevorderd op het moment van de uitspraak, je al die tijd al niet mocht rijden. Dat rijverbod gold op grond van de invordering zelf, niet op grond van de OBM. Rijden terwijl je rijbewijs is ingevorderd en niet is teruggegeven, is een misdrijf op grond van artikel 9 van de Wegenverkeerswet 1994. Dat geldt ook als de OBM nog niet formeel is ingegaan.
Wat is het verschil tussen een rijontzegging en een CBR-maatregel?
Een ontzegging van de rijbevoegdheid is een strafrechtelijke sanctie die de rechter of het openbaar ministerie oplegt. Een CBR-maatregel is een bestuursrechtelijke maatregel die het CBR zelfstandig kan opleggen. Het zijn twee volledig aparte trajecten die naast elkaar kunnen lopen.
De OBM is het gevolg van een strafzaak. De rechter bepaalt de duur op basis van de ernst van de overtreding, je rijgedrag en eventuele eerdere veroordelingen. Het CBR daarentegen kijkt naar je rijgeschiktheid en rijvaardigheid. Op grond van artikel 130 van de Wegenverkeerswet kan het CBR maatregelen opleggen zoals een educatieve maatregel alcohol en verkeer (EMA of LEMA) of een onderzoek naar rijvaardigheid of rijgeschiktheid.
Een belangrijk verschil: het CBR kan zijn beslissing niet aanpassen op basis van persoonlijke omstandigheden. Of je nu mantelzorger bent of je rijbewijs nodig hebt voor je werk, dat speelt in de CBR-procedure geen rol. In de strafzaak kunnen die omstandigheden wél worden meegewogen, bijvoorbeeld bij het bepalen van de strafmaat. Dat is precies waar juridische bijstand het verschil kan maken.
Bij vragen over verkeersstrafrecht is het nuttig om die twee trajecten goed uit elkaar te houden, want de aanpak verschilt wezenlijk.
Telt de tijd dat je rijbewijs al was ingevorderd mee?
Ja, in beginsel wel. De periode dat je rijbewijs feitelijk was ingevorderd en ingehouden, wordt in mindering gebracht op de opgelegde ontzegging van de rijbevoegdheid. Dit is geregeld in artikel 179 lid 6 van de Wegenverkeerswet 1994.
Hier is een belangrijk technisch onderscheid van toepassing. Alleen de periode van daadwerkelijke invordering telt mee, niet de periode van een vordering tot overgifte waarbij het rijbewijs er niet was (bijvoorbeeld omdat het vermist of gestolen was). Invordering betekent dat het rijbewijs fysiek in handen van de politie is gekomen. Pas vanaf dat moment begint de aftrekperiode te lopen.
In de praktijk betekent dit dat als je rijbewijs al weken of maanden voor de uitspraak was ingevorderd, die periode van de OBM-duur wordt afgetrokken. Hoe lang je rijbewijs al was ingehouden, is dus relevant voor de vraag hoe lang je na de uitspraak nog niet mag rijden.
Wat gebeurt er als je tijdens een rijontzegging toch rijdt?
Rijden tijdens een ontzegging van de rijbevoegdheid is een misdrijf. Artikel 9 van de Wegenverkeerswet 1994 verbiedt dit uitdrukkelijk. Hetzelfde geldt voor rijden terwijl je rijbewijs is ingevorderd en niet is teruggegeven. De wet stelt als voorwaarde dat je weet of redelijkerwijs moet weten dat de OBM geldt.
De gevolgen zijn serieus. Volgens de oriëntatiepunten van het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) staat bij een eerste overtreding al twee weken gevangenisstraf op het programma, plus een nieuwe rijontzegging bovenop de lopende. Bij herhaling lopen de straffen verder op.
Bovendien word je bij staandehouding direct geconfronteerd met een nieuwe strafzaak. Dat maakt je positie in de lopende procedure er niet beter op. De boodschap is simpel: rijd niet als je rijbewijs is ingevorderd of als een OBM loopt, ook niet voor een korte rit.
Kan een advocaat de ingangsdatum of duur van een rijontzegging beïnvloeden?
Ja, een gespecialiseerde advocaat kan op meerdere punten een verschil maken. Niet met garanties, maar wel met concrete juridische middelen die zonder bijstand onbenut blijven.
Ten eerste kan een advocaat bij de zitting verweer voeren over de strafmaat. Persoonlijke omstandigheden zoals een werk- of zorgverplichting kunnen door de rechter worden meegewogen bij het bepalen van de duur van de OBM. Dat is in de strafzaak wél relevant, in tegenstelling tot de CBR-procedure.
Ten tweede kan een advocaat een klaagschrift indienen om het rijbewijs zo snel mogelijk terug te krijgen tijdens de inhoudingsfase, dus vóór de uitspraak. Er geldt geen wettelijke vervaltermijn voor het indienen van een klaagschrift, maar het moment van indienen is strategisch belangrijk. Een advocaat kan beoordelen wanneer dat de meeste kans van slagen heeft.
Ten derde kan een advocaat de aftrek van de invorderingsperiode bewaken. Als er discussie bestaat over wanneer de feitelijke invordering is begonnen, kan dat gevolgen hebben voor de resterende duur van de OBM. Dat zijn details die je zelf lastig kunt controleren zonder kennis van de procedure. Meer over de rechtsgebieden waarin wij actief zijn, vind je op onze website.
Hoe vraag je je rijbewijs terug na afloop van de rijontzegging?
Na afloop van de ontzegging van de rijbevoegdheid kun je je rijbewijs terugvragen bij het CBR of bij de instantie die het rijbewijs beheert. In de meeste gevallen wordt het rijbewijs na afloop van de OBM-periode automatisch vrijgegeven, maar je moet zelf actie ondernemen om het fysiek terug te krijgen.
Houd er rekening mee dat als naast de OBM ook een CBR-maatregel loopt, je rijbewijs mogelijk nog niet wordt teruggegeven, ook al is de strafrechtelijke ontzegging afgelopen. De CBR-procedure staat volledig los van de strafzaak en heeft een eigen tijdlijn. Zolang het CBR nog een maatregel heeft lopen, blijft het rijbewijs ingehouden.
Controleer daarom altijd of er naast de OBM nog andere inleveringsverplichtingen op je rijbewijs rusten. Als dat het geval is, heeft het geen zin om alleen te wachten tot de OBM voorbij is. Een advocaat kan je helpen om het totaalplaatje in kaart te brengen en te zorgen dat je zo snel mogelijk weer legaal de weg op kunt.
Hoe wij helpen als je rijbewijs is ingevorderd
Als je rijbewijs is ingevorderd of als er een ontzegging van de rijbevoegdheid boven je hoofd hangt, zijn er concrete stappen die je kunt zetten. Wij helpen je daar direct mee, zonder dat je eerst naar kantoor hoeft te komen.
- Klaagschrift indienen om je rijbewijs zo snel mogelijk terug te krijgen, ook als je het nodig hebt voor werk of mantelzorg
- Verweer bij de zitting over de duur en voorwaarden van de OBM, met aandacht voor jouw persoonlijke omstandigheden
- Overzicht van de totale situatie, inclusief eventuele CBR-procedure, zodat je weet waar je aan toe bent
- Begeleiding bij gefinancierde rechtsbijstand, met een eigen bijdrage vanaf 188 euro als je daarvoor in aanmerking komt
- Snel bereikbaar, ook in het weekend, via telefoon en WhatsApp
Het eerste gesprek is altijd vrijblijvend en kosteloos. Bellen kost je niets en verplicht je tot niets. Neem contact op met onze advocaten of stuur een bericht via de contactpagina. We gaan direct aan de slag.
