Een rijontzegging en een rijverbod zijn niet hetzelfde, ook al worden de termen vaak door elkaar gebruikt. Een rijontzegging, officieel de ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM), is een strafrechtelijke sanctie die een rechter of officier van justitie oplegt. Een rijverbod is een tijdelijke maatregel die direct ingaat op het moment dat je rijbewijs wordt ingevorderd, nog vóór er een uitspraak is. Hieronder leggen we het verschil stap voor stap uit, inclusief wat je kunt doen als je ermee te maken krijgt.
Wat houdt een rijontzegging precies in?
Een rijontzegging, in juridische termen de ontzegging van de rijbevoegdheid (OBM), is een straf die wordt opgelegd door een rechter of via een strafbeschikking van de officier van justitie. Je mag gedurende de opgelegde periode geen motorrijtuig besturen. De OBM is een officiële strafrechtelijke sanctie en staat op je strafblad.
De OBM volgt altijd uit een strafrechtelijke procedure. Dat kan via drie routes: een strafbeschikking zonder hoorzitting, een strafbeschikking na een OM-hoorzitting, of een dagvaarding voor de rechter. Overtredingen zoals snelheidsovertredingen komen voor de kantonrechter. Misdrijven, zoals rijden onder invloed (artikel 8 WVW) of het veroorzaken van een ernstig verkeersongeval (artikel 6 WVW), komen voor de politierechter of de meervoudige kamer.
Een OBM kan voorwaardelijk of onvoorwaardelijk zijn. Bij een voorwaardelijke OBM hoef je de ontzegging niet uit te zitten, zolang je je aan de gestelde voorwaarden houdt. Bij een onvoorwaardelijke OBM gaat de rijontzegging direct in zodra de uitspraak onherroepelijk is.
Belangrijk: een strafbeschikking is geen gewone verkeersboete. Het is een aantekening op je strafblad en wordt door de overheid gelijkgesteld aan een rechterlijke veroordeling. Dat verschil maakt veel uit voor de gevolgen op langere termijn.
Wat is een rijverbod en wanneer wordt het opgelegd?
Een rijverbod is het onmiddellijke gevolg van de invordering van je rijbewijs door de politie. Zodra je rijbewijs is ingevorderd of zodra er een vordering tot overgifte is gedaan, mag je per direct geen auto meer rijden. Dit rijverbod geldt op grond van artikel 9 WVW 1994 en is een tijdelijke maatregel, nog vóór er een rechter aan te pas is gekomen.
Je rijbewijs kan worden ingevorderd in vier situaties:
- Rijden onder invloed (artikel 8 WVW), boven de wettelijke grenswaarden
- Weigeren mee te werken aan adem- of bloedonderzoek (artikel 163 WVW)
- Meer dan 50 km/h te hard rijden (of 30 km/h bij een bromfiets), uitsluitend bij staandehouding
- Ernstig gevaar op de weg veroorzaken (artikel 164 lid 3 WVW)
Invordering kan alleen op heterdaad. Word je pas later geconfronteerd met een verdenking, dan is er geen grondslag voor invordering van je rijbewijs. Rijden nadat je rijbewijs is ingevorderd is een misdrijf (artikel 9 lid 7 WVW). Volgens de LOVS-oriëntatiepunten staat daar bij een eerste overtreding al twee weken gevangenisstraf op, plus een aparte beschikking met een rijverbod. Doe het dus niet.
Wat is het verschil tussen rijontzegging en een rijverbod?
Het belangrijkste verschil: een rijverbod is een tijdelijke maatregel die direct ingaat bij invordering van je rijbewijs, nog vóór er een uitspraak is. Een rijontzegging (OBM) is een definitieve straf die volgt uit een strafrechtelijke procedure. De OBM staat op je strafblad; het rijverbod bij invordering is een voorlopige maatregel in afwachting van de zaak.
Zie het zo: het rijverbod is de fase tussen het incident en de uitspraak. De OBM is de straf die daarna eventueel volgt. In de meeste gevallen wordt de periode dat je rijbewijs al was ingevorderd, later in mindering gebracht op de OBM.
Hieronder een overzicht van de belangrijkste verschillen:
- Rijverbod bij invordering: tijdelijk, gaat direct in bij invordering, opgelegd door de politie en de officier van justitie, geen rechterlijke uitspraak vereist
- Rijontzegging (OBM): definitieve straf, opgelegd via strafbeschikking of rechter, staat op het strafblad, kan voorwaardelijk of onvoorwaardelijk zijn
Voor meer informatie over hoe het verkeersstrafrecht in zijn geheel werkt, van invordering tot zitting, is het verstandig je goed te laten informeren voordat je beslissingen neemt.
Hoe lang duurt een rijontzegging of rijverbod?
De duur van een rijverbod bij invordering is niet wettelijk gemaximeerd. Na invordering heeft de officier van justitie tien kalenderdagen om te beslissen over inhouding of teruggave. Daarna loopt de inhoudingsduur op: van twee naar drie naar vier maanden, en in sommige gevallen meer dan twaalf maanden. Er is echter één harde grens: als de zaak niet binnen zes maanden op zitting staat, moet het rijbewijs worden teruggegeven, ook als de vastgestelde inhoudingstermijn nog niet verstreken is.
De duur van een OBM hangt af van de ernst van de overtreding, eventuele recidive en de omstandigheden van de zaak. Er is geen vaste maximumduur vastgelegd in de wet. Rechters en officieren van justitie hanteren oriëntatiepunten, maar de uiteindelijke duur is altijd maatwerk.
Bij rijden onder invloed of excessieve snelheid geldt een wettelijk vermoeden van recidivegevaar. Inhouding van het rijbewijs is dan de standaard, tenzij er bijzondere omstandigheden zijn die daartegen pleiten. Bij weigering van medewerking of ernstig gevaar op de weg bestaat dat wettelijk vermoeden niet; inhouding vereist dan concrete aanwijzingen voor herhaling.
Naast de strafrechtelijke procedure kan bij rijden onder invloed ook een separate CBR-procedure lopen. Die procedure is bestuursrechtelijk en staat volledig los van de strafzaak. Het CBR kan eigen maatregelen opleggen, zoals een educatieve maatregel of een onderzoek naar rijgeschiktheid. De uitkomst van de strafzaak heeft geen directe invloed op wat het CBR besluit. Meer over de rechtsgebieden die bij dit soort zaken een rol spelen, vind je op onze website.
Wat kun je doen als je rijbewijs wordt ingevorderd of een rijverbod krijgt?
Als je rijbewijs is ingevorderd, heb je een concreet rechtsmiddel: het klaagschrift. Daarmee vraag je de rechter om het rijbewijs terug te geven, bijvoorbeeld omdat inhouding onevenredig is of omdat er klemmende redenen zijn, zoals werk of mantelzorg. Er geldt geen wettelijke vervaltermijn voor het indienen van een klaagschrift, maar het tijdstip waarop je het indient is strategisch belangrijk. Overleg daarover altijd met een advocaat.
Wat je in elk geval niet moet doen: afwachten en hopen dat het vanzelf goed komt. De tiendagentermijn voor de officier van justitie loopt snel, en hoe eerder je handelt, hoe meer opties er zijn. Een advocaat inschakelen werkt overigens niet tegen je. Rechters en officieren waarderen het juist als iemand zijn zaak serieus neemt en professionele hulp inschakelt. Het idee dat een advocaat de zaak verzwaart, klopt niet.
Ook als je denkt dat de overtreding vaststaat, is er vaak meer mogelijk dan je denkt. Denk aan de hoogte van de OBM, de vraag of inhouding terecht is, of de manier waarop het proces-verbaal is opgesteld. De uitkomst hangt altijd af van de individuele omstandigheden, en daarom is raadpleging van een gespecialiseerde advocaat zo nuttig.
Hoe wij helpen als je rijbewijs is ingevorderd
Als je rijbewijs is ingevorderd of je een rijontzegging verwacht, kunnen we direct voor je aan de slag. Geen afspraak op kantoor nodig, geen wachttijd. Binnen twee minuten na het eerste gesprek stuur je al een mail met wat er nodig is. We zijn ook bereikbaar in het weekend, juist omdat dit soort situaties zich niet aan kantooruren houden.
- Klaagschrift indienen om je rijbewijs zo snel mogelijk terug te krijgen, ook als er een werk- of zorgverplichting speelt
- Begeleiding bij de strafzitting, of het nu gaat om de kantonrechter of de politierechter
- Advies over de CBR-procedure, die naast de strafzaak kan lopen en eigen gevolgen heeft
- Transparant over kosten: we werken ook op toevoegingsbasis, met een eigen bijdrage vanaf 188 euro voor een volledige zaakbehandeling
- Gratis kennismakingsgesprek, zodat je weet waar je aan toe bent voordat je een beslissing neemt
Wil je weten wat wij concreet voor jou kunnen betekenen? Bekijk het team van onze advocaten of neem direct contact met ons op. We helpen je snel verder.
